پوسته های زیستی خاک، اجتماعی تنگاتنگ بین ذرات خاک و موجودات زنده ای از قبیل سیانوباکتری، جلبک، قارچ، گلسنگ ها و خزه ها در نسبت های مختلف هستند که بر روی سطح خاک یا در داخل چند میلی متر فوقانی آن مستقر می گردند.این پوسته ها فرایندهای ابتدائی اکوسیستم از جمله تثبیت کربن و نیتروژن اتمسفری، و وضعیت آبی را تحت تاثیر قرار می دهند. این پژوهش به منظور بررسی تاثیر پوسته های زیستی بر برخی از خصوصیات زیستی خاک در مراتع قره قیر استان گلستان انجام شد. بدین منظور خصوصیاتی چون جمعیت میکروبی خاک، تنفس میکروبی، کربن و نیتروژن زیتوده میکروبی و دیگر خصوصیات موثر بر آنها از قبیل کربن آلی، نیتروژن کل، قابلیت هدایت الکتریکی، درصد رطوبت قابل دسترس، در دو عمق 5-0 و 15-5 سانتی متری دو تیمار پوسته دار و بدون پوسته در چهار ناحیه، اندازه گیری شدند. سپس داده ها در قالب طرح آشیانه ای مورد تجزیه و تحلیل و میانگین داده ها با آزمون دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان دادند که جمعیت میکروبی، تنفس، کربن و نیتروژن زیتوده میکروبی و همچنین کربن آلی، نیتروژن کل و رطوبت قابل دسترس خاک در هر دو عمق مذکور به ویژه عمق سطحی در تیمار پوسته دار نسبت به تیمار بدون پوسته به طور معنی داری بیشتر است اما قابلیت هدایت الکتریکی در تیمار پوسته دار نسبت به بدون پوسته در هر دو عمق به طور معنی داری کمتر است. در کل می توان نتیجه گرفت که پوسته های زیستی موجب بهبود وضعیت خاک و فراهم نمودن زیستگاهی مناسب برای ریزجانداران هتروتروف خاک و افزایش فعالیت آنها می شوند.

بروز تنش خشکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر فعالیت های میکروبی خاک در اکوسیستم های خشک و نیمه خشک محسوب می شود که فعالیت های میکروبی را از طریق محدود کردن دسترسی عناصر غذایی و یا افزایش مرگ و میر میکروب ها کاهش می دهد. هدف این مطالعه بررسی اثر تنش خشکی بر برخی فعالیت های میکروبیولوژیکی خاک در حضور مواد طبیعی و مصنوعی جاذب رطوبت(هیدروژل) بود. دو نوع ماده طبیعی جاذب رطوبت (کوکوپیت و خاک اره) و دو نوع ماده مصنوعی جاذب رطوبت (سوپرجاذب A200 وA300 ) در رطوبت های 30% و 70% ظرفیت مزرعه ای به خاک اضافه و خصوصیات میکروبیولوژیکی خاک شامل تنفس و زیتوده میکروبی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد با کاهش رطوبت از 70% به 30% ظرفیت مزرعه ای کل تنفس میکروبی در خاک شاهد، کوکوپیت و خاک اره کاهش (%72-49) ولی در دو تیمار سوپرجاذب افزایش (%221-188) و کربن زیتوده میکروبی در تمامی تیمارها کاهش (%59-10) ولیکن در سوپرجاذب A300 افزایش داشت. نتایج این بررسی حاکی است مواد مصنوعی جاذب رطوبت (سوپرجاذب ها) اثرات بیشتری بر تنفس و زیتوده میکروبی به خصوص در شرایط تنش خشکی دارند.

هدف از این مطالعه بررسی اثر سدیم دودسیل بنزن سولفونات (SDBS) بر برخی شاخص های زیستی (تنفس میکروبی، کربن زیتوده میکروبی، نیتروژن زیتوده میکروبی، فسفر زیتوده میکروبی، سهم متابولیک و سهم میکروبی) در یک خاک از منطقه اسکو بود. آزمایش به صورت اندازه گیری های تکرار شونده با فاکتور بین موردی SDBS در چهار سطح 0، 01/0، 05/0 و 25/0 درصد و متغیر درون موردی زمان در شش سطح 2، 7، 14، 30، 60، 90 روز در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که با افزودن SDBS همه شاخص های زیستی (به استثنای سهم متابولیک که افزایش یافت) در مقایسه با شاهد کاهش یافتند. تنفس میکروبی در هر سطح SDBS با زمان کاهش یافت و در پایان انکوباسیون در سطوح 01/0 و 05/0 درصد به طور معناداری کمتر از سطوح صفر و 25/0 درصد بود. روند اخیر برای کربن زیتوده میکروبی نیز مشاهده شد که علت آن تحت تنش بودن جامعه میکروبی خاک در سطوح 01/0 و 05/0 درصد و ایجاد تحمل القایی در سطح 25/0 درصد بود. نیتروژن زیتوده میکروبی در تیمارهای SDBS افزایش یافت که علت آن می تواند افزایش فعالیت ازتوباکترها یا سایر باکتری های تثبیت کننده نیتروژن که نسبت به حضور SDBS حساسیت کمتری داشته و قادرند از آن تغذیه نمایند، باشد. بیشترین مقدار فسفر زیتوده میکروبی مربوط به تیمارهای SDBS در روز دوم انکوباسیون بود که بعد از یک هفته به شدت کاهش یافت و به دنبال آن تغییرات ناچیز بود.

با توجه به مشکلات روزافزون شوری و فلزات سنگین در خاک های کشاورزی، این پژوهش به منظور بررسی مایه زنی با باکتری محرک رشد بر کاهش تنش شوری و کادمیوم در رشد گیاه گندم رقم چمران طرح ریزی گردید. پژوهش به صورت فاکتوریل با سه عامل شوری (3 و 10 دسی زیمنس بر متر)، کادمیوم (صفر، 25 و 50 میلی گرم بر کیلوگرم) و باکتری سودوموناس (مایه زنی با باکتری و بدون باکتری) در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. پس از برداشت گیاه، اندازه گیری برخی ویژگی های بیولوژیک خاک (تنفس و زیتوده میکروبی خاک) و برخی ویژگی های گیاه (وزن خشک گیاه و غلظت کادمیوم، کلسیم و منیزیم در اندام هوایی و ریشه) صورت گرفت. نتایج نشان داد تنفس پایه (mg CO2 100g-1day-1 6/14)، تنفس برانگیخته (mg CO2 100g-1day-1 2/93)، کربن زیتوده میکروبی ( mg C 100g-14/13)، وزن خشک اندام هوایی و ریشه (به ترتیب 65/7 و30/2 گرم بر گلدان)، غلظت کلسیم اندام هوایی و ریشه (به ترتیب12/3 و92/5 میلی گرم بر کیلوگرم) و غلظت منیزیم اندام هوایی و ریشه (به ترتیب16/3 و75/6 میلی گرم بر کیلوگرم) با افزایش تنش شوری و کادمیوم کاهش یافته اما مایه زنی باکتری سبب افزایش این ویژگی ها نسبت به شرایط بدون مایه زنی شد. غلظت کادمیوم اندام هوایی و ریشه (به ترتیب 63/1 و 13/7 میلی گرم بر کیلوگرم) با افزایش تنش شوری و کادمیوم افزایش یافته اما مایه زنی باکتری سبب کاهش آن نسبت به شرایط بدون مایه زنی شد. لذا استفاده از باکتری های محرک رشد در خاک های با تنش های محیطی برای کاهش اثرات تنش ها و رشد بهتر و به ویژه سلامت بیشتر گیاه (غلظت کمتر فلز سنگین) و همچنین در بهبود وضعیت اکوسیستم توصیه می شود.

تخریب رویشگاه های جنگلی و تغییر پوشش گیاهی اراضی از جمله عوامل مؤثر بر تغییرپذیری شاخص های اکولوژیکی لایه های آلی و معدنی خاک بشمار می روند. بدین منظور، در پژوهش پیش رو چهار نوع پوشش گیاهی شامل جنگل طبیعی کمتر دست خورده ممرز-انجیلی، جنگل کاری 40 ساله آمیخته نوئل-کاج سیاه، عرصه جنگلی تخریب یافته ممرز-انجیلی، مرتع قرق با پوشش گیاهی یونجه تاجی در منطقه گرگ پس، جنوب غربی شهرستان چالوس، انتخاب شد. پس از بازدید و شناسایی دقیق رویشگاه ها، در هر یک از این عرصه ها، تعداد 8 نمونه لایه آلی و معدنی خاک در فصل تابستان برداشت و نمونه های جمع آوری شده جهت تجزیه فیزیکی و شیمیایی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. مطابق نتایج، در لایه آلی خاک، بیشترین نسبت کربن به نیتروژن به عرصه مرتع اختصاص داشت. بالاترین مقادیر درصد کربن و ضخامت لایه آلی نیز به ترتیب در پوشش های اراضی مرتعی و جنگل مخروبه مشاهده شد. در لایه معدنی خاک، بیش ترین مقادیر مشخصه های درصد شن، رطوبت، کربن و نسبت کربن به نیتروژن خاک به پوشش مرتعی تعلق داشت، در حالی که بیش ترین درصد رس، pH، هدایت الکتریکی، درصد نیتروژن، در پوشش جنگلی مشاهده شد. بیش ترین تعداد و زیتوده کرم های خاکی، جمعیت نماتد، معدنی شدن نیتروژن، مقادیر آمونیوم و نیترات، تنفس پایه، تنفس برانگیخته، نیتروژن زی توده میکروبی و ضریب متابولیکی در پوشش جنگلی مشاهده شد. به طور کلی، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که مشخصه های اکولوژیکی لایه آلی و معدنی خاک تحت رویشگاه جنگلی از وضعیت بهتری برخوردار بوده، در حالی که تخریب جنگل و تغییر پوشش اراضی باعث کاهش شاخص های حاصل خیزی و زیستی خاک شده است.

مقدمه: باکتری های حل کننده فسفر با بکارگیری سازوکارهایی به حل فسفات معدنی کمک می نمایند، در این میان بخشی از فسفر محلول را در زیتوده خود جذب می نمایند و بخش دیگر را در فاز محلول رها می سازند. مواد و روش ها: در این پژوهش به بررسی توانایی حل فسفات، 24 جدایه باکتری از جنس های ازتوباکتر، سودوموناس، ریزوبیوم، بیجرینکیا، کلبسیلا، اگروباکتریوم، آلکالیژنز، اسفینگوموناس، میکروباکتریوم، اکروموباکتر و سیتروباکتر با بهره گیری از دو کانی تری کلسیم فسفات و سنگ فسفات، در محیط کشت اسپربر مایع پرداخته شد. این آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. سپس فسفر روشناور، فسفر زیتوده میکروبی و همه فسفر رها شده از کانی ها انداز ه گیری گردید. نتایج: یافته ها نشان داد که جدایه ها توانایی بالاتری در انحلال فسفر از تری کلسیم فسفات در برابر سنگ فسفات دارند. با کاهش pH، اندازه فسفر حل شده افزایش (r=-0.775**) یافت و افزایش انحلال فسفر با افزایش رسانایی الکتریکی (r=0.789**) همراه بود. بالاترین اندازه فسفر در بخش روشناور در کشت جنس های سودوموناس، ازتوباکتر و اگروباکتریوم دیده شد و بالاترین اندازه فسفر زیتوده میکروبی را جدایه های اگروباکتریوم و سیتروباکتر داشتند. به هر گونه همه فسفر رها شده از کانی ها (فسفر روشناور و زیتوده) در کشت اگروباکتریوم و سیتروباکتر (به ترتیب 527.4 و 460.8 میلی گرم بر لیتر) بیشتر بود. بیشترین درصد جذب زیستی (فسفر زیتوده به فسفر افزوده شده در محیط کشت) به ترتیب در کشت جدایه های Klebsiella sp. 4A-1 (44.44 درصد) و Agrobacterium sp. 22SP-1 (42.33 درصد) و بالاترین نسبت گشایش (نسبت فسفر روشناور به همه فسفر رها شده) به ترتیب در کشت جدایه های Pseudomonas sp. 35SP-2 و Klebsiella sp. 47A1-3 به ترتیب با اندازه های 3.13 و 2.91 در کشتگاه دارای تری کلسیم فسفات به دست آمد.بحث و نتیجه گیری: در بیشتر پژوهش ها، بخش فسفر رها شده بررسی می شود و فسفر زیتوده باکتری که دوباره می تواند در دسترس قرار گیرد، چشم پوشی می شود. نتایج این تحقیق نشان داد که بخش عمده فسفر در زیتوده میکروبی قرار دارد.

هدف از انجام این پژوهش تعیین زیتوده (بیوماس) گیاهان آبزی چیره تالاب هشیلان بوده است. برای تعیین زیتوده 454 پلات یک متر مربعی 1) متر × 1متر( در 15 ترانسکت در فواصل معین انتخاب و درصد پوشش در هر پلات برآورد و سپس به زیتوده تبدیل گردید. بیشترین مقدار زیتوده در تالاب مربوط به گونه Carex distans با میانگین 0.402 کیلوگرم در متر مربع و کمترین آن مربوط به گونه Cladium mariscus با میانگین 0.005 کیلوگرم در متر مربع تعیین شده است. میانگین مقدار زیتوده تنها در پلات های واجد گونه نیز محاسبه و به همراه آمار توصیفی مربوطه ارایه گردیده است. در این حالت گونه Typha domingensis با 1.912 کیلوگرم در متر مربع بیشترین مقدار )اشتباه معیار 0.125 کیلوگرم( و گونه Juncus articulatus با 0.614 کیلوگرم در مترمربع )اشتباه معیار 0.086 کیلوگرم( کمترین مقدار زیتوده را دارا بوده است.

این مطالعه طی چهار فصل از پاییز 1387 تا تابستان 1388 در سواحل استان بوشهر انجام گرفت. نمونه برداری از شش ایستگاه در هنگام جزر کامل و با روش ترانسکت خطی از ساحل به سمت دریا بصورت پرتاب تصادفی کوادرات (به ابعاد 50 در 50 سانتیمترمربع) در محدوده ترانسکت فرضی انجام شد. میزان کل زیتوده بدست آمده 2598.91 گرم در مترمربع برای 15 گونه جلبک قرمز بوده است. ایستگاه نیروگاه با مقدار زیتوده 1114.32 گرم بر مترمربع (43 درصد) دارای بیشترین زیتوده جلبکهای قرمز بوده است. همچنین فصل تابستان با داشتن 1076.36 گرم زیتوده در مترمربع (41 درصد) بیشترین زیتوده جلبکهای قرمز را داشته است. در حالی که بیشترین مقدار زیتوده جلبکهای قرمز در منطقه پایین کشندی ثبت گردیده است. نتایج نشان می دهد که جلبکهای قرمز انتشار وسیعی در مناطق میان بین کشندی و پایین کشندی دارند. گونه Geracilaria canaliculata بیشترین زیتوده را بخود اختصاص داد.

هزینه برداشت ریزجلبک ها به دلیل دارا بودن اندازه کوچک و میزان تغلیظ پائین شان در محیط کشت، به عنوان یک چالش بزرگ محسوب می گردد. در مطالعه حاضر، امکان استفاده از روش الکتروفلوکولاسیون (جریان مستقیم برق) برای برداشت زیتوده ریزجلبک Nanochloropsis oculata از محیط کشت مورد آزمایش قرار گرفت. میزان ترکیبات بیوشیمیایی، کلروفیل a و میزان رویش پذیری (viability) ریزجلبک 10N. oculata روز پس از تغلیظ با جریان الکتریسیته تعیین گردید. نتایج اندازه گیری های ترکیبات بیوشیمیایی و کلروفیل a نشان داد که سلول تغلیظ شده ریزجلبک با این روش هیچگونه کاهشی در میزان ترکیبات بیوشیمیایی و کلروفیل a در مقایسه با شاهد را نشان نداد. همچنین نتایج نشان داد که کارایی فلوکولاسیون با افزایش میزان جریان مستقیم الکتریسیته افزایش یافت. میزان کارایی فلوکولاسیون در ولتاژهای 3 تا 10 ولت به اندازه 85 تا 97% بود. بیشینه کارایی فلوکولاسیون، 97%، در ولتاژ 10 ولت پس از 30 دقیقه و در کمترین زمان نشست 2 ساعت صورت گرفت. میزان رویش پذیری بدست آمده برای ریزجلبک N. oculata پس از فلوکولاسیون با جریان برق مستقیم (10-3 ولت) نشان داد که سلول ها در شرایط خوبی از نظر شکل قرار داشته و تفاوت قابل تشخیصی بین آنها و سلول های غیر فلوکوله در زیر میکروسکوپ نوری دیده نشد. این مطالعه به روشنی نشان داده است که الکتروفلوکولاسیون روش موثر برای فلوکوله نمودن سلول ریزجلبک N. oculata بوده، از اینرو می تواند به عنوان یک جایگزین سودآور در تولید ریزجلبک تغلیظ شده برای صنعت آبزی پروری و کارگاه های تکثیر در نظر گرفته شود.

تنوع عملکرد بطور مستقیم در ارتباط با خدمات اکوسیستمی می باشد که زیتوده گیاهی بسیاری از خدمات اکوسیستمی از قبیل تامین غذا، حفاظت، گردشگری، گرده افشانی را شامل می گردد. در این مطالعه اقدام به آزمون دو فرض اساسی (1) آزمون وجود رابطه نزدیک بین شاخص میانگین وزنی جامعه (CWM) با زیتوده گیاهی، مطابق با نظریه نسبت جرم (2) آزمون وجود رابطه نزدیک بین تنوع عملکرد رائو (Rao) با زیتوده گیاهی، مطابق با نظریه تنوع توسط تیلمان در پیش بینی زیتوده گیاهی و تعیین مناسبترین روابط بین زیتوده گیاهی با عوامل محیطی و شاخص های تنوع عملکرد در مراتع مشجر زاگرس مرکزی گردید. نتایج مطالعه نشان داد از بین ارزش ویژگی های شاخص CMW، بیشترین مقدار ضریب تبیین (R2) مربوط به شاخص تنوع عملکرد میانگین وزنی شاخص سطح برگ CWM-LAI بود که در حدود 37 درصد بود. همچنین، مقدار این ضریب در شاخص تنوع عملکرد رائو حدود 18 درصد بود که نشان دهنده توجیه 18 درصد تغییرات توسط زیتوده گیاهی می باشد. اکثر شاخص های میانگین وزنی روند افزایشی با افزایش زیتوده گیاهی داشتند. تلفیق فاکتورهای غیرزنده، شاخص تنوع عملکرد رائو و میانگین وزنی جامعه (CWM) شامل متغیرهای بارش، درجه حرارت، میانگین وزنی انرژی متابولیسمی گیاهی، میانگین وزنی طول دوره رشد برگ و ارتفاع و شاخص تنوع عملکرد رائو در حدود 76 درصد تغییرات زیتوده گیاهی را توجیه می کنند. با توجه به اینکه شاخص میانیگن وزنی نشان دهنده اثرات گروه های عملکردی چیره بر تولید اکوسیستم است نتایج نشان می دهد که فرضیه نسبت جرم گرایم فرضیه صحیح تری در مقابل فرضیه استفاده تکمیلی از آشیان اکولوژیک در تاثیر تنوع عملکرد بر خصوصیات اکوسیتمی مناطق مورد بررسی است.